Bệnh trên tôm thẻ chân trắng

Hội chứng virus Taura (TSV) hay còn gọi là bệnh đỏ đuôi được các nhà khoa học đưa ra năm 1992 khi bệnh này xuất hiện tại châu Mỹ- quê hương của con tôm thẻ chân trắng. Bệnh TSV trên tôm thẻ chân trắng rất khó phát hiện bằng mắt thường do đường kính của bệnh phẩm rất nhỏ và trôi nổi lơ lửng trong môi trường nuôi (hội chứng này do một tổ hợp mầm bệnh gồm 1 loài vi khuẩn Vibrioharveae và 3 loại virus gây nên). Hội chứng Taura có các triệu chứng sau: thân tôm có màu đỏ nhạt, tôm yếu, tôm chậm lớn. Loại bệnh này có thể bị lây nhiễm sang tôm sú).
Về đặc điểm, theo tài liệu của hai nhà khoa học Moore và Eley công bố từ năm 1991- 1997, bệnh TSV có nhiều điểm khá tương đồng với virus bại liệt CRPV từng xuất hiện trên dế mèn và DCV trên ruồi giấm. Dựa trên các đặc điểm hình thái học thì TSV thuộc họ virus Picornaviridae. Virus này xuất phát từ trong tế bào chất và sau đó lây sang các biểu mô và biểu bì con bệnh. Bệnh gây hại trên tôm thẻ ngay trong giai đoạn trưởng thành, trọng lượng phổ biến từ 0,1-0,5 gram từ 2-4 tuần tuổi. Đây được xác định là loại virus cực kỳ nguy hiểm, thời gian ủ bệnh cao và khả năng chết lên tới 95%. Bệnh kéo dài cho tới giai đoạn tôm lột xác và có khả năng cấp tính làm cho tôm èo uột, mềm vỏ, phá huỷ hệ tiêu hoá và khuếch tán, lan truyền rất nhanh.
Bệnh TSV do nhà khoa học Jimenez công bố ở khu vực cửa sông Taura, tỉnh Guayas, Ecuador và sau đó lây lan khắp lãnh thổ nước này. Sau đó Peru, Columbia, Honduras, Guatemala, El Salvador, vùng đông bắc Brazil, Nicaragua, Mexico và các bang ở miền bắc nước Mỹ cùng với quần đảo Hawaii… kéo dài đến tận năm 1996. Triệu chứng của bệnh phổ biến là cơ thể và các bộ phận khác có màu đỏ hoặc đen hồng, biếng ăn, bơi lờ đờ trên mặt nước hoặc rúc vào đìa nuôi. Gan tụy có màu vàng hơn bình thường, mang có thể bị sưng, thường bị chết lúc lột xác, trong thời gian đầu không thấy tôm chết quanh bờ ao nhưng lại có tôm chết dưới đáy, khoảng 2 ngày sau tôm sẽ nổi lên mặt nước và tìm thấy nhiều tôm chết ở rìa ao.

Bệnh Taura đã xuất hiện và đang lây lan trên diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng, đặt người nuôi đứng trước nguy cơ thua lỗ lớn. Có khá nhiều nguyên nhân dẫn đến việc căn bệnh hiện chưa có thuốc chữa trị hữu hiệu này xuất hiện ở các vùng nuôi tôm Phú Yên.

NHIỀU BẤT CẬP

Đến nay, người đầu tư ở Phú Yên đã thả nuôi được 546ha tôm thẻ chân trắng, tập trung chủ yếu ở hai huyện Đông Hòa và Tuy An. Tuy nhiên, đã có gần 24ha tôm thẻ chân trắng bị bệnh, tỉ lệ tôm chết 80-100%. Kết quả lấy mẫu ngẫu nhiên để xét nghiệm mới đây đối với hai cơ sở sản xuất giống tôm thẻ chân trắng ở TP Tuy Hòa và hai mẫu tôm thịt ở vùng nuôi hạ lưu sông Bàn Thạch (huyện Đông Hòa) cho kết quả dương tính với bệnh Taura, một chứng bệnh nguy hiểm trên tôm thẻ chân trắng đến nay chưa có thuốc chữa trị.

Khi bệnh xảy ra, điều đáng lo ngại là trong khi chờ đợi kết quả xét nghiệm, các hồ tôm bị Taura đã xả thải ra môi trường, đặt vùng nuôi hạ lưu sông Bàn Thạch trong tình trạng báo động. Bên cạnh đó, một số người nuôi tôm ở khu vực này chưa có ý thức cao trong việc phòng chống dịch bệnh; sự hỗ trợ của ngành chức năng trong công tác dập bệnh chưa kịp thời, khiến bệnh phát sinh và lây lan.

Phân tích về những nguyên nhân phát sinh dịch bệnh, tại hội nghị đánh giá tình hình dịch bệnh động vật được UBND tỉnh Phú Yên tổ chức mới đây, các đại biểu cho rằng: Chính việc phát triển nuôi tôm thẻ chân trắng ồ ạt không theo quy hoạch, người dân sử dụng nguồn con giống không đảm bảo chất lượng, việc kiểm soát nguồn giống nhập ngoài tỉnh và các cơ sở trong tỉnh chưa chặt chẽ… là những nguyên nhân cơ bản khiến hội chứng Taura xuất hiện đe dọa vùng nuôi tôm.

Tại hội nghị trên, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Phú Yên Trần Thị Hà thẳng thắn chỉ ra những yếu kém trong công tác quản lý ngành thủy sản hiện nay ở Phú Yên. Đó là việc phá vỡ quy hoạch vùng nuôi còn phổ biến, dịch bệnh trên con tôm nuôi phát hiện được nhưng xử lý quá chậm chạp; tình hình quản lý các cơ sở sản xuất giống cũng như kiểm nghiệm giống nhập ngoài tỉnh đưa vào thả nuôi ở Phú Yên rất yếu… khiến phát sinh dịch bệnh không kiểm soát được. Theo Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh, những vấn đề này cần phải khắc phục sớm.

Trên thực tế, việc quản lý con giống hiện nay còn nhiều vấn đề đáng bàn. Hiện Phú Yên có khoảng 88 cơ sở sản xuất tôm thẻ chân trắng, tuy nhiên hầu hết các cơ sở này chưa hội đủ điều kiện để sản xuất giống tôm thẻ theo quy định của Bộ Nông nghiệp – Phát triển nông thôn. Thanh tra Chi cục Bảo vệ nguồn lợi thủy sản hiện nay chỉ có 1 người có đủ chức năng làm nhiệm vụ thanh tra, mà mức xử phạt trong thẩm quyền cũng rất thấp, không quá 500.000 đồng/vụ vi phạm nên không đủ mạnh để răn đe. Trong khi đó, tôm giống nhập từ ngoài tỉnh vào thì ngành chức năng hầu như cũng không đủ lực lượng để kiểm tra. Giải thích về điều này, Chi cục phó Chi cục Thú y Phú Yên Trịnh Thị Ái Linh cho biết: “Hiện tại Phú Yên có hai chốt kiểm dịch ở Hảo Sơn (Đông Hòa) và cầu Bình Phú (Sông Cầu), tuy nhiên lực lượng thanh tra ngành không đủ chức năng để chặn xe khi không có sự hỗ trợ của cảnh sát giao thông. Ngoài ra, hầu hết các xe vận chuyển tôm đều đi vào ban đêm nên chi cục cũng không đủ lực lượng để ngăn chặn…”

Một bất cập khác là sự phản ứng quá chậm của ngành chức năng khi bệnh tôm xảy ra. Đầu tháng 3, khi tôm đã được thả nuôi 1 tháng, bệnh đã xuất hiện. Vậy nhưng, đến cuối tháng 3, Chi cục Thú y mới tìm nguồn thuốc sát trùng để đấu giá, hỗ trợ dập dịch. Hay trong việc kiểm tra mẫu bệnh phẩm để bao vây dập dịch, hiện tại Trung tâm Giống và kỹ thuật thủy sản Phú Yên có thiết bị xét nghiệm tìm virus gây bệnh Taura, nhưng lại chưa có người được đào tạo làm công tác kiểm mẫu bệnh Taura. Những mẫu tôm bị bệnh phải mang vào TP Hồ Chí Minh xét nghiệm và thường mất 15-20 ngày mới có kết quả… Khi đó các hồ tôm bị bệnh đã xả ra môi trường và lây lan trên diện rộng.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỪ BỆNH?

Ông Đỗ Kim Đồng, Phó phòng Nông nghiệp – Phát triển nông thôn huyện Đông Hòa, cho biết: “Hiện tại mầm bệnh đã phát tán ra môi trường nên biện pháp tốt nhất hiện nay là chính quyền địa phương và ngành chức năng tăng cường tuyên truyền để người dân biết về tình hình bệnh Taura. Từ đó, người nuôi có cách tự bảo vệ đìa tôm của mình, cẩn trọng và hạn chế thấp nhất chuyện thay tháo nước để tránh mầm bệnh xâm nhập, đồng thời tăng cường dinh dưỡng cho tôm nuôi”. Tuy vậy, lãnh đạo các phòng Nông nghiệp – Phát triển nông thôn Tuy An, Đông Hòa cũng nêu rõ, muốn quản lý dịch bệnh thì phải quản lý con giống tận gốc và phải bắt đầu từ cơ sở sản xuất giống. Khi phát hiện bệnh phải xét nghiệm nhanh và hỗ trợ người dân bao vây dập dịch kịp thời. Nếu chỉ trông chờ vào ý thức của người dân thì kết quả sẽ không như mong muốn.

Để kịp thời ngăn chặn dịch bệnh, vừa qua UBND tỉnh Phú Yên đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp, yêu cầu ngành Nông nghiệp nhanh chóng triển khai các biện pháp bao vây trừ bệnh Taura trên tôm thẻ chân trắng, đồng thời chấn chỉnh các biện pháp trong quản lý con giống tôm thẻ nhập ngoài tỉnh, kiên quyết xử lý những cơ sở sản xuất tôm giống tôm thẻ trong tỉnh không đủ điều kiện.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên Trần Thị Hà chỉ đạo ngành Nông nghiệp rà soát lại quy hoạch, kiểm tra thực hiện quy hoạch vùng nuôi; nhanh chóng làm việc với Công ty Asia Hawaii Ventures đẩy mạnh sản xuất giống tôm thẻ để đáp ứng nhu cầu của người dân. Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng cho biết UBND tỉnh Phú Yên sẽ ban hành cơ chế chính sách hỗ trợ các cơ sở sản xuất giống thủy sản có đủ điều kiện, tuân thủ pháp luật và có cơ chế hỗ trợ người nuôi bị thiệt hại do nguyên nhân khách quan; đồng thời kiện toàn bộ máy, con người phụ trách lĩnh vực thủy sản để đảm đương tốt nhiệm vụ trong tình hình hiện nay.

Phòng, trị bệnh cho tôm thẻ chân trắng (Ngày 15/10/2009)

Những năm gần đây, diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng ở nước ta liên tục tăng do thị trường tiêu thụ mạnh và có nhiều ưu điểm hơn tôm sú. Tuy nhiên, người nuôi trồng thuỷ sản vẫn tỏ ra lo lắng vì tôm thẻ chân trắng rất nhạy cảm với một số dịch bệnh. Bà con cần đề phòng một số bệnh thường gặp sau:

Bệnh Taura

Triệu chứng phổ biến là trên cơ thể tôm và các bộ phận khác xuất hiện màu đỏ hoặc đen hồng, tôm biếng ăn, bơi lờ đờ hoặc rúc vào đìa nuôi. Gan, tụy vàng hơn bình thường, mang sưng, thường chết lúc lột xác. Thời gian ủ bệnh ngắn, có thể gây chết 95% tôm nuôi.

Bệnh do vi khuẩn Vibrioharveae và 3 loại vi-rút gây ra, có thể lây nhiễm sang tôm sú. Bệnh thường xuất hiện khi tôm nuôi được 2 tuần tuổi cho đến lúc trưởng thành, lột xác. Bệnh rất khó phát hiện bằng mắt thường.

Do không có thuốc đặc trị nên phòng bệnh bằng cách quản lý tốt môi trường nuôi, hạn chế xáo động của các yếu tố môi trường, tránh ô nhiễm nguồn nước. Cho tôm ăn đầy đủ chất dinh dưỡng và bổ sung thêm vitamin để tăng sức đề kháng.

Bệnh nhiễm cầu trùng

Thường phát sinh khi nhiệt độ môi trường tăng, nước mặn khiến tôm bị rụng đầu, gan sưng, lúc đỏ, lúc trắng, vỏ mềm. Bệnh lây lan nhanh. Hạn chế bằng cách thay nước sạch thường xuyên, cách ly những ao bị bệnh. Cho tôm ăn thức ăn có trộn Axit Flohidric.

Bệnh nhiễm khuẩn tôm giống

Tôm bị đứt râu, rụng chân, thối mắt, đen hoặc rữa mang, gan sưng đỏ. Tuy mức độ gây hại không cao nhưng nếu xử lý không tốt có thể dẫn đến chết hàng loạt. Do vậy, cần áp dụng các biện pháp tiêu độc, thay nước, trộn thuốc kháng sinh vào thức ăn.

Trong quá trình nuôi, công tác phòng bệnh rất quan trọng. Cần áp dụng triệt để các biện pháp phòng bệnh như điều tiết môi trường sinh thái phù hợp với sinh trưởng của tôm. Cho tôm ăn thức ăn có chất lượng tốt hoặc trộn tỏi vào thức ăn để diệt khuẩn, trị bệnh đường ruột.

5. Bệnh tôm

Tôm chân trắng bị tất cả các bệnh mà tôm sú gặp phải, còn nhiều hơn 2 bệnh là Taura và IHHNV (hội chứng tôm chậm lớn và dị hình), sau đây là một số bệnh đáng lưu ý:

a. Đốm trắng (WSSV)

Xảy ra trong mọi giai đoạn sống của tôm, nhiều trường hợp đốm trắng tại Thái Lan mà người ta xác định do ao nuôi trước đó nuôi tôm sú bị bệnh nhưng cải tạo không kỹ. Để hạn chế bệnh người nuôi phải test mẫu (PCR) khi bắt giống và cải tạo ao kỹ, lấy nước có xử lý từ ao lắng…

b. Bệnh Taura

Đây là bệnh nguy hiểm vì tôm chết nhiều và nhanh, bệnh xuất hiện quanh năm, có nhiều ở vùng có độ mặn thấp và lây rất nhanh cho các loài tôm khác kể cả tôm hoang dại. Taura là tên một dòng sông ở Ecuado (Nam Mỹ), nơi phát hiện bệnh đầu tiên.

- Khi bệnh, thân tôm chuyển sang màu đỏ, bộ phận gan tụy chuyển sang màu vàng, gan tụy và mang sưng phồng lên, giai đoạn 2 của bệnh là toàn thân màu đỏ, vỏ rất mềm như vừa lột xong, giai đoạn này tôm chết đến 90%, xác tôm tập trung giữa ao.

- Nhiều trường hợp thấy trên mình tôm có những mảng đen ở bất kỳ vị trí nào, đó là tôm bệnh đã lột xác, dù có mang virus nhưng không chết, nếu môi trường ao xấu thì đợt lột xác tiếp theo sẽ chết, nếu môi trường tốt thì sau 2 tới 3 lần lột xác, tôm sẽ khỏi bệnh.

- Virus Taura sống tự do trong nước được khoảng 2 tuần, bệnh có thể gây chết từ 40 – 90%.

Khác với bệnh đốm trắng, đầu vàng, bệnh Taura có thể qua khỏi nếu ta làm được các bước sau:

- Phát hiện bệnh sớm dựa vào các dấu hiệu như trên.

- Cắt giảm ngay 50% thức ăn, vớt tôm chết ra khỏi ao và đốt cháy.

- Không được thay nước vì sẽ lây cho các ao khác và khi có nước mới vào tôm sẽ lột xác và chết ngay.

- Bổ sung vôi và khoáng để kìm hãm tôm lột xác và phục hồi sức khỏe lại.

- Cứ như vậy cho đến khi tôm khỏe mới tăng thức ăn trở lại, nếu tăng nhanh quá tôm sẽ bệnh lại do lột xác (vì đủ dinh dưỡng).

- Tôm khỏe lại nhìn bên ngoài thấy có nhiều sẹo.

- Khi thu hoạch xong phải sát trùng nước trước khi thải ra ngoài, ngưng nuôi một thời gian.

c. IHHNV (hội chứng tôm chậm lớn và dị hình)

- Hình dạng bất thường, chậm lớn (nên còn có tên RDS: chậm lớn, dị hình).

- Tỉ lệ sống thấp.

- Bệnh này không chữa được.

- Hiện nay ở Thái Lan, người ta làm PCR, tôm sạch bệnh này mới thả nuôi.

* Ngoài các bệnh đặc trưng trên, tất cả các bệnh khác như đầu vàng, đóng rong, sâu đuôi, phân trắng, đỏ thân…, dấu hiệu và cách phòng trị như là tôm sú.

6. Thu hoạch

Tôm chân trắng cách thu hoạch cũng khác tôm sú, vì rất nhạy cảm nên khi thu hoạch không đúng tôm sẽ chết nhiều, mềm vỏ và đục thân… làm giảm chất lượng.

- Nên thu hoạch vào buổi sáng sớm thì tôm ít chết, ít lột xác.

- Tôm chân trắng đi ngược nước nên không thể xả cống bắt hết được mà phải dùng lưới.

- Nếu thu ban đêm thì dùng bóng đèn công suất lớn chiếu ngay miệng cống, sau đó xả nước thì tôm sẽ ra hết vì tập tính thích ánh sáng.

- Khi thu hoạch cho thật nhiều nước đá vào thùng tôm thì cơ thịt sẽ không bị đục.

(Theo Nông nghiệp VN)

Thuốc cho tôm:

http://www.anova.com.vn/categories.asp?cat=9

About these ads

Gửi phản hồi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: